TAŞKÖMÜRÜ
Dünya taşkömürü üretiminde ilk üç sırayı paylaşan ÇİN, ABD ve BDT aynı zamanda en çok taşkömürü tüketen ilk üç ülkedir. Dünya taşkömürü tüketiminin yaklaşık % 10-15‘i dışalım yoluyla karşılanmaktadır. Diğer bir deyişle üretilen taşkömürünün % 10-15’i ticarete konu olmaktadır.
Zonguldak ilde bulunan doğal kaynakların yönlendirdiği bir ekonomik yapı göstermektedir. İl tarım dışı kesimlerin ağırlık kazandığı bir kaç ilden biridir.
Zonguldak, yeraltı kaynakları açısından zengin illerden biridir. Zonguldak' ta taşkömüründen başka, alüminyum (boksit), demir, manganez, barit, dolamit, kalker, kuvarsit, şiferton yatakları bulunmaktadır. Bunlardan manganez, kalker ve şiferton yatakları işletilmektedir.
Taşkömürü Havza Sınırları
İmtiyaz sahası; 11.150 km2 si karada, 2.200 km2 si de denizde olmak üzere 13.350 km2 lik bir alanı kapsamaktadır.
Rezerv
Kuzeybatı Anadolu Taşkömürü Havzası Zonguldak ve Kastamonu illerinin, Kdz. Ereğli ve bağlı Karataş suyundan İnebolu iskelesine kadar takriben 200 km'lik bir sahil şeridi bulunur. Beş ayrı üretim bölgesinde taş kömür rezervleri henüz tam anlamıyla tespit edilmiş değildir. Bilinen rezervler deniz seviyesinden -1200 m derinliğe göre hesaplanmış olup, -1500 m derinliğe göre etüt ve hesaplama çalışmaları devam etmektedir. Bugüne kadar yapılan araştırma ve hesaplamalara göre 1997 yılı sonu itibariyle 428 milyon tonu görünür, 245 milyon tonu mümkün ve 445 milyon tonu muhtemel olmak üzere toplam 1.119 milyon ton taşkömürü rezervleri belirlenmiştir. Tespit edilen taşkömürü rezervlerine göre önümüzdeki yıllarda sağlanacak üretim artışları da dikkate alındığında havza ömrünün yaklaşık 100 yıl olacağı tahmin edilmektedir.
Taşkömürünün Ülke Ekonomisinde Yeri
Başta Demir Çelik olmak üzere metalürji Endüstrisinin tüm kesimlerinde ihtiyaç duyulan en önemli hammaddelerden biri de metalürji koktur. 1970 yılından itibaren ülkemizde gelişen Demir Çelik sektörünün ihtiyacı iç üretimle karşılanamaz olmuş ve ithal taşkömürünün ülke ekonomisine girişi kaçınılmaz hale gelmiştir. 1973 yılında 16 bin ton ile başlayan ithalat, diğer sanayi sektörlerinde de ithalata yönelmesiyle 1997 yılında yaklaşık 9,5 milyon tona ulaşmıştır. 1997 yılı itibariyle taşkömürü üretiminin ülke ekonomisine katkısı 105.9 milyon dolardır.
Taşkömürü İşletmeciliğinin Tarihçesi
İşletmecilik Başlangıcı (1843 - 1848)
1830 - 1848 tarihleri arasındaki arama ve işletmecilik faaliyetleri hakkında çok ayrıntılı bilgi olmamakla birlikte; 1843 tarihli resmi belgelerde, Ereğli ve Amasra'da üretilen "vapur kömürünün" İstanbul' da pazarlamasından ve gerekli düzenlemelerin yapılmasından sonra devlet hazinesine sağlayacağı katkıdan söz edilmektedir. 1848' de yapılan inceleme ve düzenlemelerle, Ereğli - Amasra arasında "taşkömürü bulunan yerler" saptanarak "havza sınırları" ilk kez tanımlanmıştır.
Hazine- İ Hassa ( Evkaf Nezareti ) Yönetimi (1848 - 1854)
İngiliz (Galatalı Sarraflar) Kömür Kumpanyası İşletmeciliği (1849 - 1854)
Kırım Savaşı (Geçici İngiliz) Yönetimi (1854 - 1856)
Hazine- İ Hassa ( Evkaf Nezareti ) Yönetimi (1856 - 1861) Emanet İdare İşletmeciliği (1856 - 1859);
Zafiropulos İşletmeciliği (1859- 1860)
İngiliz Kömür Kumpanyası İşletmeciliği (1860- 1861)
Hazine-İ Hassa ( Evkaf Nezareti ) Yönetimi ( 1861 - 1865)
Bahriye Nezareti Yönetimi (1865 - 1908 )
Tersane İdaresi İşletmeciliği (1865 - 1882 )
Yerli- Yabancı Sermaye Şirketleri İşletmeciliği (1882 - 1940)
Nafia Nezareti Yönetimi (1908- 1909)
Orman ve Maadin Ticaret ve Ziraat Nezareti Yönetimi (1909- 1920)
Dünya Ve Ulusal Kurtuluş Savaşı Dönemi (1914- 1922)
İktisat Vekaleti Yönetimi (1920-1940)
İş Bankası İşletmeciliği (1926- 1940 )
Etibank ve EKİ işletmeciliği (1937-1940 )
Etibank Ve EKİ Yönetimi (1940- 1957)
TKİ Yönetimi (1957- 1984)
TTK Yönetimi (1984-) >
Havzada üretilen taşkömürü koklaşır ve koklaşmaz özellikte olmak üzere , iki ayrı kalite arz etmektedir. Doğrudan metalurjik kok üretimine uygun olan rezervler Kozlu , Üzülmez ve Karadon Müesseseleri´nin çalışma alanlarında bulunmaktadır. Armutçuk İşletmesinde üretilen kömür yarı koklaşabilir özelliktedir. Amasra kömürleri ise kısmen koklaşabilir özelliğe sahiptir.
Kaynaklar:
Zonguldak MMO dan orjinal yazıyı okumak için TIKLAYINIZ
Genç Maden İşletmecileri Derneği - GEMAD dan orjinal yazıyı için TIKLAYINIZ